Yazı Detayı
18 Eylül 2019 - Çarşamba 13:49 Bu yazı 221 kez okundu
 
20. YÜZYILDA POLİTİK VE TEKNİK HAREKETLERİN SANAT TOPLULUKLARINA ETKİSİ
Nalan Koluman
batmanolay@gmail.com
 
 

Romantizm, Sürrealizm, Expresyonizm, Fütürizm ile kısaca…

Sanatın tüm tarihsel sürecinde, sanat dünyası kendi dönemindeki bütün toplumsal bileşenlerden farklı ölçülerde etkilenmiştir. Toplumsal kurumların (aile, din, eğitim, hukuk vs.) baskısı, sanat seyrini kontrol altına almışsa da küçük zamanların özgürlüğü sanatın kendini varsayılanın dışına itmesine yardımcı olmuştur. Bu sayede sanat kendi gerçekliğiyle yüzleşip, özgür bir varoluşun atmosferine eğilmeye olanak bulmuştur. 20. yüzyılın hareketli toplum yapısı ve değişen statiklerin hegemonileri, sanatın duyarlı bir eylem olarak sergilenmesine olanak tanımıştır.

Elbette ki toplumların yerel ve küresel yaşantıları kendi ihtiyaçlarını oluşturur ve bu ihtiyaçlara göre toplumun her yakası etkilenmektedir.

19. yüzyılda ilk çıkış noktası olarak Batı Avrupa Sanatı’nda Romantizm akımıyla, o ana kadar otoritelerce göz ardı edilmiş duygu ve düşünceler resim sanatına konu olmaya başlamış, renklerin bohemi ve pusluluğuyla da içe dönük bir hissiyatın armonisi oluşmuştur. Dolaysıyla toplumun sanat psikolojisi de buna bağlı olarak ilk etapta bireyin ruhsal etkilerinin dışa dönük sanatsal çabasıyla belirmiştir. Romantizm sanatçıları, hüzün, duygusallık, aşırılık, düşsellik konularını dramatize ederek işlemeye çalışmıştır. Zamanla psikolojik resim sanatının da çemberi hızla genişlemeye başlamıştır.

I. ve II. Dünya Savaşları’nın arasında Avrupa’da ortaya çıkan Sürrealizm(Gerçeküstücülük) akımı, Sigmund Freud’un psikanaliz yönteminden yola çıkarak akıl ve mantığın değersiz olduğunu düşünmüş, gerçekte insanı yönlendiren gücün içgüdü ve bilinçaltı olduğunu öne sürerek, bilinçaltının düşsel dünyasına yönelmiştir. Gerçeküstücülük akımı, gerçek dışı olmanın aksine, gerçeğin insan üzerinde yarattığı iz düşümü ile hareket etmişlerdir. Sürrealist eserlerde, gerçek ve gerçek dışı bilinç, birbiriyle bütünleştirilerek tutarlı bir bütünlük taşımadan aktarılmaya çalışılmıştır. Sürrealistler,  duyguların, inançların, bilimin, mitolojik motiflerin, efsanelerin ve korkunç hayal dünyasının öğelerini kullanarak eser üretiminde bulunmuşlardır.

20. Yüzyılın ilk yıllarında Almanya’da ortaya çıkan Ekspresyonizm, askeriye, okul, ataerkil aile, din ve imparatorluk gibi toplumsal kurumların yerleşik otoritesine karşı çıkarak, toplum dışına itilmiş yoksulların, ezilmişlerin, akıl hastalarının, sokak kadınlarının ve işsiz gençlerin yanında yer alarak doğayı kendi duygu ve iç dünyalarının estetik anlayışına göre düzenleyip, nesnelerin formlarını deforme ederek çalışmışlarıdır. Exprestyonistler, Sanatçının kendi duygusunun önemli olduğu ve dışa aktarımı için geleneksel kuralların dışına çıkılması gerektiğini savunmuşlardır. Bireylerin, Sanayi Devrimi ve gelişen teknolojinin hızı altında ezildiğini düşünen sanatçılar, eserlerinde kimi zaman yapay görünümlü kasvetli ve mekanik figürlere yer vermişlerdir. I. Dünya Savaşı’nın yıkıcı etkilerine, dönemin sosyal hayat ve sanat üzerindeki katılığına tepki olarak ortaya çıkan Ekspresyonizm var olan sanatsal düzeni reddederek alışılmışın dışında bir estetik yargısını geliştirerek, burjuva değerlerini alaşağı etmeye çalışmışlardır.

İtalya’da ortaya çıkan ve temeli Empresyonizmin pointilist eğilimleri ile Çözümleyici (analitik) Kübizme dayanan Fütürizm, geçmişin estetik anlayışını ve geleneksel değerlerini reddetmiş, modernleşmenin ve makineleşmenin, toplumsal hayatın temeli olması gerektiğini, her şeyin zaman içinde sürekli bir değişim ve hareketlilik ile akıp gittiğini savunmuştur. Fütüristler, plastik durgunluktan (statik teknik) bir başka duruma geçişi (dinamik teknik) sembolleştirerek, eserlerdeki nesnelere hareketlilik katmaya çalışmışlardır.  Fütürist eserlerde özellikle teknolojik nesneler(motorlar, otomobiller, bisikletler, uçaklar, fabrikalar), dansçılar ve karnaval sahneler oldukça yoğun bir mekanik formla işlenmiştir.

 
Etiketler: 20., YÜZYILDA, POLİTİK, VE, TEKNİK, HAREKETLERİN, SANAT, TOPLULUKLARINA, ETKİSİ,
Yorumlar
Haber Yazılımı